Naturisme in Italië: wetten en gewoonten

In het kort

Wat de wet zegt

Artikel 726 van het Wetboek van Strafrecht bestraft wie op een openbare of voor het publiek zichtbare plek "compie atti contrari alla pubblica decenza" (handelingen verricht die in strijd zijn met de openbare zedelijkheid). Sinds 2016 is dat geen misdrijf meer, maar een bestuurlijke sanctie. In 2022 verlaagde het Grondwettelijk Hof het bedrag tot de huidige 51 tot 309 € (Normattiva, uitspraak nr. 95/2022). Wie binnen 60 dagen betaalt, betaalt een verlaagd bedrag: met de huidige bedragen is dat 102 €.

Dezelfde uitspraak legt het verschil uit tussen naakt en obsceen: de boodschap telt, niet hoeveel je laat zien. Heeft de naaktheid geen seksuele betekenis, dan is het "al più" (hooguit) een handeling in strijd met de zedelijkheid; als voorbeeld noemt het Hof juist "l'esporre il corpo nudo in una spiaggia pubblica non riservata ai nudisti" (het naakte lichaam tonen op een openbaar strand dat niet voor nudisten is bestemd). Obscene handelingen (art. 527) worden veel zwaarder bestraft.

Over niet-toegestane stranden heeft de Cassazione (het Italiaanse Hof van Cassatie) verschillende antwoorden gegeven. In 2000 schreef ze dat naakt zonder erotische houding niet onzedelijk is op een strand "riservata ai nudisti o da essi solitamente frequentata" (voor nudisten bestemd of gewoonlijk door hen bezocht). In 2012 bevestigde ze daarentegen de boete voor een naakte man op een strand bij Taormina dat al jaren door nudisten werd bezocht, maar vol lag met badgasten in badkleding en kinderen.

Italië heeft geen nationale wet op het naturisme. Thuis, of op een plek die van buitenaf niet te zien is, gelden deze regels niet.

Waar je naakt mag zijn

• Toegestane stranden: de gemeente beslist, met een verordening of een besluit. De FENAIT houdt een lijst van officiële stranden bij, van Varallo Sesia tot Gela, waaronder Capocotta (Rome), Lido di Dante (Ravenna), la Lecciona (Viareggio), Piscinas (Sardinië) en Stignano (Calabrië). Elk strand heeft zijn eigen regels: in Lido di Dante bijvoorbeeld is naturisme alleen toegestaan in het aangegeven gebied en in bepaalde maanden, en is het verboden de duin over te steken; wie zich niet aan de regels houdt, riskeert 150 tot 450 € (verordening 2024).
• Regionale wetten: Emilia-Romagna, Veneto, Piëmont en Abruzzen hebben een eigen wet op het naturisme; Sardinië en Lombardije noemen het in hun toerismewetten. Ze laten gemeenten stranden, bossen, meren en rivieren aanwijzen, mits die afgebakend en aangegeven zijn.
• Naturistische accommodaties: privéterreinen waar naakt de regel is of in bepaalde zones mag. Je vindt ze in de lijst van naturistische accommodaties in Italië.

Gedoogde stranden en verboden

Veel baaitjes worden al tientallen jaren door naturisten bezocht zonder enige vergunning, zoals Punta Crena in Varigotti, in Ligurië. De recensies beschrijven een rustig samengaan van naakte mensen en mensen in badkleding, en spreken niet over controles. Maar er is geen wettelijke basis: komt er een klacht, dan geldt artikel 726.

Gemeenten kunnen nudisme ook verbieden met een verordening van de burgemeester, met boetes van 25 tot 500 €. In de zomer van 2026 bijvoorbeeld:

• in Torri del Benaco, aan het Gardameer, verbood de gemeente nudisme op alle stranden (topless toegestaan) en kregen vijf mensen een boete van 150 € (L'Arena);
• in Torre Salsa, op Sicilië, verschenen verbodsborden op een strand dat van oudsher naturistisch is;
• in San Vero Milis, op Sardinië, kregen twee naakte stellen net buiten de toegestane zone van Is Benas een rekening van 3.333 € per persoon (L'Unione Sarda). Dat bedrag is de verlaagde betaling van de oude sanctie die in 2022 ongrondwettig werd verklaard: met de geldende sanctie zou het 102 € zijn.

In de nieuwsberichten beginnen controles bijna altijd met klachten van andere badgasten of met seksueel gedrag.

Topless, stad en sauna

• Topless: volgens de Cassazione is het al sinds 2000 "comportamento comunemente accettato" (algemeen aanvaard gedrag), en het mag ook waar volledig naakt verboden is. Toch doet maar een minderheid van de Italiaanse vrouwen het nu.
• In de stad: veel toeristische gemeenten verbieden buiten het strand rond te lopen in badkleding of met ontbloot bovenlijf, met boetes tot 500 € (onder meer San Bartolomeo al Mare, Varenna, Sorrento, Tropea en Gallipoli).
• Sauna: in het grootste deel van Italië ga je erin met badkleding. In Zuid-Tirol hebben veel hotels en wellnesscentra juist sauna's "zonder badkleding", vaak met een minimumleeftijd.

De sfeer

Italianen behoren tot de Europeanen die het minst aan naaktheid gewend zijn, maar ze staan er niet vijandig tegenover. Nauwelijks meer dan een op de vijf is als volwassene minstens één keer naakt buiten geweest, en toch vindt maar 17% naaktheid op een naaktstrand onaanvaardbaar (YouGov, 2025). Jonge volwassenen staan er het meest voor open.

Naaktheid wordt dus geaccepteerd waar die voorzien is en gedoogd op veel afgelegen stranden. Problemen ontstaan waar naturisten zich onder gezinnen mengen, op drukke plekken of bij seksueel gedrag.

Naturistenverenigingen

• FENAIT, Federazione Naturista Italiana: de nationale federatie die erkend is door de INF-FNI, de internationale federatie. De INF-naturistenkaart vraag je aan via een van de aangesloten verenigingen; ze is persoonlijk, met foto en jaarzegel.
• A.N.ITA., Associazione Naturista Italiana, en de UNI, Unione Naturisti Italiani.

Geen enkele wet verplicht je de kaart te laten zien: dat hangt af van de accommodatie, dus vraag het vooraf.

LGBTQ+-reizigers

Geen juridisch risico: relaties tussen mensen van hetzelfde geslacht zijn legaal sinds 1890 en sinds 2016 bestaan er geregistreerde partnerschappen.